पुरवठादाराच्या डिलिव्हरीतील तूट तपासताना पुरवठादाराच्या बिलावरील प्रमाणाची तुमच्या दुकानात प्रत्यक्ष आलेल्या प्रमाणाशी तुलना केली जाते आणि न मिळालेल्या मालाचा प्रश्न कसा सोडवला, याची नोंद ठेवली जाते. एकाच एककात मोजा, डिलिव्हरीचा पुरावा जतन करा आणि पुरवठादाराकडून लेखी उत्तर मागा. या मार्गदर्शकात माल स्वीकारतानाची तपासणी यादी, एक कार्टन कमी मिळाल्याचे उदाहरण आणि स्टॉक दोनदा न मोजता प्रश्न बंद करण्याची पद्धत दिली आहे.
पुरवठादाराच्या डिलिव्हरीतील तूट: काय नोंदवावे
मोजणी होईपर्यंत संपूर्ण डिलिव्हरी एकत्र ठेवा. ती कोणी आणि केव्हा तपासली ते लिहा.
| नोंद | काय लिहावे |
|---|---|
| पुरवठादार आणि संदर्भ | पुरवठादाराचे नाव, इनव्हॉइस क्रमांक आणि इनव्हॉइसची तारीख |
| डिलिव्हरीचा तपशील | माल आल्याची तारीख, डिलिव्हरी संदर्भ आणि मोजणी करणारी व्यक्ती |
| वस्तू आणि एकक | नेमकी वस्तू, पॅकचा आकार आणि प्रत्येक कार्टनमधील नग |
| बिलातील आणि मिळालेले | दोन्ही प्रमाणे एकाच एककात |
| तफावत | न मिळालेले प्रमाण; नुकसान स्वतंत्रपणे लिहा |
| पुरावा | लेबले, पॅकेज आणि संबंधित कागदपत्रांचे फोटो |
| पाठपुरावा | पुरवठादाराशी संपर्क, मान्य झालेली कृती आणि पुढील तपासणीची तारीख |
“एक बॉक्स कमी” असे न लिहिता “12 साठवणीच्या बरण्यांचा एक कार्टन कमी” असे लिहा. माल मिळाल्याच्या नोंदीसोबत मूळ इनव्हॉइस जतन करा.
हंगामी माल भरताना हे उपयोगी ठरते. India Post च्या सुट्ट्यांच्या यादीत दसरा 20/10/2026 रोजी आहे. त्याच मालाची आणखी सणासुदीची ऑर्डर देण्यापूर्वी अपूर्ण डिलिव्हरी तपासा.
मोजणी किंवा पॅकिंगमधील फरक आधी तपासा
डिलिव्हरी कमी असल्याचे कळवण्यापूर्वी हे तपासा:
- एखादा कार्टन अजून वाहनात, माल स्वीकारण्याच्या जागी किंवा मागच्या खोलीत आहे का.
- सुटे नग पूर्ण कार्टनपासून वेगळे पॅक केले होते का.
- इनव्हॉइसमध्ये नग आणि डिलिव्हरी लेबलवर कार्टन हे एकक वापरले आहे का.
- दिसायला सारखा आकार किंवा प्रकार चुकून दुसऱ्या वस्तूखाली मोजला गेला आहे का.
- ही विभागून येणारी डिलिव्हरी आहे, असे पुरवठादाराने आधीच सांगितले होते का.
“न मिळालेला”, “खराब” आणि “चुकीची वस्तू” स्वतंत्र ओळींवर ठेवा. खराब अवस्थेत आलेल्या मालासाठी स्वतंत्र पुरावा आणि तोडगा हवा; तो न मिळालेला माल नाही.
ऑर्डर देण्याच्या आधीच्या टप्प्यासाठी खरेदी ऑर्डर व खरेदी बिल पहा.
उदाहरण: पुण्यात एक कार्टन कमी
अनिता पुण्यात घरगुती वस्तूंचे दुकान चालवते. महाराष्ट्रातील स्थानिक घाऊक विक्रेता तिला साठवणीच्या बरण्यांचे आठ कार्टन बिलात दाखवतो. प्रत्येक कार्टनमध्ये 12 बरण्या आहेत. फक्त सात कार्टन येतात आणि पुन्हा मोजल्यानंतर इतरत्र सुट्या बरण्या नसल्याची खात्री होते.
तफावत मोजण्यासाठी वापरलेली ही काल्पनिक GST पूर्वीची मूल्ये आहेत:
| तपासणी | गणना | निकाल |
|---|---|---|
| बिलातील प्रमाण | 8 कार्टन × 12 बरण्या | 96 बरण्या |
| मिळालेले प्रमाण | 7 कार्टन × 12 बरण्या | 84 बरण्या |
| न मिळालेले प्रमाण | 96 − 84 | 12 बरण्या |
| बिलातील मालाचे मूल्य | 96 × ₹50 | ₹4,800 |
| मिळालेल्या मालाचे मूल्य | 84 × ₹50 | ₹4,200 |
| न मिळालेल्या मालाचे मूल्य | 12 × ₹50 | ₹600 |
मूल्ये जुळतात: ₹4,200 + ₹600 = ₹4,800. ₹600 हे चर्चेत असलेले करपूर्व मूल्य आहे; अंतिम इनव्हॉइसच्या पेमेंटमधून ती रक्कम वजा करण्याची ही सूचना नाही.
या नेहमीच्या करपात्र डिलिव्हरीत पुरवठादाराचे ठिकाण आणि पुरवठ्याचे ठिकाण दोन्ही महाराष्ट्रात असल्यामुळे CGST आणि SGST लागू होतात. याचे स्पष्टीकरण CBIC च्या पुरवठ्याच्या ठिकाणावरील FAQ 85 मध्ये आहे. वस्तूचे सध्याचे वर्गीकरण आणि दर gst.gov.in वर किंवा तुमच्या CA कडून तपासा. हा तक्ता संपूर्ण टॅक्स इनव्हॉइस नाही.
अनिता सात कार्टनच्या लेबलांचे फोटो इनव्हॉइससोबत ठेवते आणि माल स्वीकारण्याच्या कागदावर न मिळालेले प्रमाण लिहिते. उरलेला कार्टन नंतर पाठवला जाईल की बिलात बदल केला जाईल, याची पुष्टी ती पुरवठादाराकडून मागते.
पुरवठादाराला कृती करता येईल असा संदेश पाठवा
इनव्हॉइसचा संदर्भ देऊन छोटा, वस्तुस्थितीवर आधारित संदेश पाठवा:
12/10/2026 रोजीच्या SJ-184 इनव्हॉइसनुसार आम्हाला साठवणीच्या बरण्यांचे सात कार्टन मिळाले. इनव्हॉइसमध्ये प्रत्येकी 12 बरण्या असलेले आठ कार्टन दिले आहेत. आम्ही 84 बरण्या मोजल्या; 12 कमी आहेत. फोटो आणि माल-स्वीकृतीची नोंद जोडली आहे. तुम्ही उरलेला माल पाठवणार आहात की बिलात योग्य बदल करणार आहात आणि आम्ही पुन्हा केव्हा संपर्क साधावा, कृपया कळवा.
उत्तर पुराव्यासोबत जतन करा. पाठपुराव्याची तारीख आणि संपर्कातील व्यक्तीचे नाव लिहा.
केवळ फोनवरील संभाषणावरून कपात, परतावा किंवा करातील बदल ठरवू नका. मान्य झालेला व्यावसायिक तोडगा लेखी घ्या आणि त्यासाठी कोणती कागदपत्रे व नोंदी आवश्यक आहेत, हे तुमच्या अकाउंटंटला विचारा.
स्टॉक दोनदा न मोजता तुटीचा प्रश्न बंद करा
पुरवठादाराने उरलेला कार्टन पाठवल्यास तो मोजा आणि मूळ तुटीचा संदर्भ द्या. त्यानंतर अनिताच्या माल-स्वीकृती नोंदीत 84 + 12 = 96 बरण्या दिसतील आणि कोणताही माल बाकी राहणार नाही. नंतर आलेली डिलिव्हरी मूळ इनव्हॉइस पूर्ण करू शकते; ती आपोआप दुसरी खरेदी ठरत नाही.
त्याऐवजी पुरवठादाराने बिलात बदल मान्य केल्यास अंतिम कागदपत्र मूळ इनव्हॉइससोबत ठेवा. प्रत्यक्ष प्रमाण, नोंदवलेला स्टॉक आणि पुरवठादाराची शिल्लक यात तोच तोडगा दिसतो याची खात्री करा.
Yojika मध्ये खरेदी बिल सेव्ह केल्यावर स्टॉक वाढतो. न सुटलेला इनव्हॉइस बदल न करता सेव्ह करण्यापूर्वी कमी मिळालेला माल आणि वादातील रक्कम कशी नोंदवावी, हे तुमच्या अकाउंटंटकडून निश्चित करा. केवळ कागदी बिलाशी जुळवण्यासाठी न मिळालेला माल उपलब्ध स्टॉकमध्ये जोडू नका किंवा तुमच्या हिशोबात पुरवठादाराच्या इनव्हॉइसची एकूण रक्कम गुपचूप बदलू नका.
बिल आधीच नोंदवले असल्यास Purchases मध्ये पुरवठादाराचा बिल क्रमांक किंवा विक्रेता वापरून शोधा. ते उघडून प्रमाणे आणि पुरवठादाराचा संदर्भ तपासा. सेव्ह केलेली खरेदी संपादित केल्यावर स्टॉकही बदलतो, त्यामुळे दुरुस्तीपूर्वी विद्यमान पेमेंट आणि आधीचे बदल तपासा. तुटीचा पुरावा स्वतंत्रपणे ठेवा; या प्रक्रियेत त्याची नोंद हाताने ठेवली जाते.
GST क्रेडिट स्वतंत्रपणे तपासा
CBIC च्या कर माहिती पोर्टलवरील CGST Section 16 मध्ये इनपुट टॅक्स क्रेडिटसाठी कर दस्तऐवज आणि माल मिळाल्याशी संबंधित अटी आहेत. त्यात टप्प्याटप्प्याने किंवा हप्त्यांत मिळालेल्या मालाचाही उल्लेख आहे. केवळ इनव्हॉइस किंवा सॉफ्टवेअरमध्ये सेव्ह केलेली नोंद पात्रता सिद्ध करत नाही.
वादातील तूट, नंतरची डिलिव्हरी किंवा पुरवठादाराने केलेला बदल असल्यास क्रेडिट घेण्यापूर्वी किंवा दाखल केलेले रिटर्न बदलण्यापूर्वी तुमच्या CA कडून सध्याचा नियम तपासा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
पुरवठादाराने बिलापेक्षा कमी माल दिल्यास काय करावे?
माल पुन्हा मोजा, पॅकचा आकार तपासा आणि पुरवठादाराच्या इनव्हॉइसच्या तुलनेत तफावत नोंदवा. पुरवठादाराला पुरावा पाठवा आणि वाद असलेली खरेदी नोंद अंतिम करण्यापूर्वी न मिळालेल्या मालाचा प्रश्न कसा सोडवला जाईल, हे ठरवा.
डिलिव्हरीतील तूट आणि खराब झालेला स्टॉक एकच आहे का?
नाही. तूट म्हणजे डिलिव्हरीत माल न मिळणे; खराब स्टॉक आला असतो, पण तो अपेक्षित स्थितीत नसतो. नंतरची डिलिव्हरी किंवा तडजोड चुकीच्या प्रश्नासाठी लागू होऊ नये म्हणून दोन्ही स्वतंत्रपणे नोंदवा.
न मिळालेला कार्टन खरेदी परतावा म्हणून नोंदवावा का?
जो माल आलाच नाही, तो परत पाठवलेला माल आहे असे आपोआप मानू नका. स्टॉक दोनदा कमी न करता पुरवठादाराने मान्य केलेला तोडगा कसा नोंदवायचा, हे तुमच्या अकाउंटंटला विचारा.
केवळ पुरवठादाराचा इनव्हॉइस असल्याने GST इनपुट टॅक्स क्रेडिट मिळते हे सिद्ध होते का?
नाही. CGST Section 16 मधील अटींमध्ये दस्तऐवज आणि माल मिळाल्याशी संबंधित अटींचाही समावेश आहे. कमी डिलिव्हरी किंवा हप्त्यांत मिळालेल्या मालासाठी क्रेडिट घेण्यापूर्वी तुमच्या CA कडून सध्याचा नियम तपासा.
खरेदी सहज शोधता येईल अशी ठेवा
Yojika मध्ये पुरवठादाराच्या बिलाचे संदर्भ नोंदवता येतात, खरेदीचे प्रमाण तपासता येते आणि देय शिल्लक पाहता येते. खरेदी आणि इन्व्हेंटरीची वैशिष्ट्ये पाहा किंवा नमुना डेटासह खरेदी प्रक्रिया वापरून पाहण्यासाठी Yojika डाउनलोड करा.