तुमचे दुकान GST अंतर्गत नोंदणीकृत असेल, तर GSTR-1 हे त्या कालावधीतील तुमच्या विक्रीची यादी देणारे रिटर्न आहे. ते भरण्याचा जलद मार्ग म्हणजे तुमच्या बिलिंग सॉफ्टवेअरमधून GSTR-1 एक्सपोर्ट करा पोर्टलसाठी तयार फाइल म्हणून, आणि मग ती फाइल GST पोर्टलवर तुम्हीच अपलोड करा. GSTR-1 एक्सपोर्ट म्हणजे काय, ते Yojika मध्ये कसे करायचे, कोणता कालावधी निवडायचा आणि gst.gov.in वर JSON कसे अपलोड करायचे — हे सर्व सोप्या भाषेत, व्यस्त दुकानदारासाठी, हे मार्गदर्शन समजावते.
आधी एक गोष्ट स्पष्ट करू: एक्सपोर्ट करणे म्हणजे रिटर्न भरणे नव्हे. चांगले बिलिंग सॉफ्टवेअर आकडे तयार करते आणि तुम्हाला फाइल देते; लॉगिन करून रिटर्न सबमिट तुम्ही (किंवा तुमचे अकाउंटंट) करता. Yojika नेमके हेच करते — ती डेटा तयार करून एक्सपोर्ट करते, ती तुमच्यासाठी रिटर्न भरत नाही आणि ती e-invoice किंवा GSP पोर्टल नाही.
”GSTR-1 एक्सपोर्ट करणे” म्हणजे नेमके काय
GSTR-1 हे तुमच्या बाह्य पुरवठ्यांचे (outward supplies) विवरण आहे — प्रत्येक करपात्र विक्री, रिटर्नला अपेक्षित पद्धतीने गटवार: B2B इनव्हॉइस, B2C विक्री, HSN-निहाय एकूण आणि दस्तऐवज सारांश. हे सगळे पोर्टलवर हाताने टाइप करणे मंद आणि चुका होणारे असते. त्याऐवजी, तुमचे सॉफ्टवेअर तुम्ही आधीच केलेली बिले वाचते आणि ती पोर्टलच्या स्वतःच्या फॉरमॅटमध्ये तयार करते.
GST पोर्टल ठराविक मांडणीतील JSON फाइल स्वीकारते (तोच फॉरमॅट सरकारचे मोफत ऑफलाइन टूल तयार करते). तुमचे बिलिंग सॉफ्टवेअर तुमच्या नोंदवलेल्या इनव्हॉइसमधून ती फाइल तयार करते, त्यामुळे आकडे तुमच्या हिशोबाशी अगदी जुळतात. “GSTR-1 एक्सपोर्ट करणे” म्हणजे हेच — महिनाभर कापलेली सर्व बिले एका अपलोडसाठी तयार फाइलमध्ये बदलणे.
Yojika मधून GSTR-1 कसे एक्सपोर्ट करावे
Yojika मध्ये GST रिटर्न Reports → GST खाली असतात. पायऱ्या:
- Reports उघडा आणि GST गट निवडा.
- आधी तुमचा कालावधी निवडा (पुढील विभाग पाहा — हे महत्त्वाचे आहे).
- तुमचे बाह्य पुरवठे स्क्रीनवर तपासण्यासाठी GSTR-1 अहवाल उघडा.
- तुमच्या अकाउंटंटला देण्यासाठी CSV, PDF किंवा Excel वापरा.
- पोर्टलवर भरण्यासाठी GSTR-1 JSON बटण दाबा. तुमच्या कंपनी प्रोफाइलमध्ये तुमचे GSTIN सेट केलेले आणि GST चालू असायला हवे.
JSON GSTR1_<तुमचे GSTIN>_<MMYYYY>.json अशा नावाने साठवली जाते, जिथे MMYYYY
हा भरण्याचा कालावधी असतो. तिमाहीसाठी, MMYYYY म्हणजे तिमाहीचा शेवटचा महिना —
म्हणून जुलै–सप्टेंबर 2026 हा 092026 होतो, जे QRMP योजनेला अपेक्षित असते. अपलोड
करण्याआधी फाइलचे नाव तपासा: तुम्ही नेमका कोणता कालावधी एक्सपोर्ट केला ते ते सांगते.
Yojika सारांश अहवालातून Tally XML एक्सपोर्ट आणि खरेदीसाठी GSTR-2/2B दृश्य देखील देते, त्यामुळे तुमच्या अकाउंटंटला संपूर्ण चित्र एकाच वेळी मिळू शकते.
कोणता कालावधी निवडावा — टाळायची चूक
GSTR-1 रिटर्न नेहमी एक पूर्ण झालेला महिना किंवा एक पूर्ण झालेली तिमाही यांचा समावेश करते — कधीही आर्थिक वर्ष नाही, आणि तुम्ही अजून ज्यात आहात असा कालावधी नाही.
| तुमचा भरण्याचा प्रकार | उलाढाल | हा कालावधी एक्सपोर्ट करा |
|---|---|---|
| तिमाही (QRMP) | ₹5 कोटीपर्यंत (बहुतांश दुकाने) | गेली तिमाही |
| मासिक | ₹5 कोटीहून अधिक, किंवा तुम्ही मासिक निवडले | गेला महिना |
Yojika This month, This quarter, This FY किंवा अर्ध्या कालावधीसाठी JSON नाकारेल, कारण फाइल स्वतःमध्ये स्वतःचा भरण्याचा कालावधी नोंदवते — जी फाइल एक महिना असल्याचा दावा करते पण वर्षभराची विक्री ठेवते ती वैध रिटर्न नाही. CSV, PDF आणि Excel दृश्ये तुम्हाला हवा तो कालावधी दाखवतात; फक्त JSON कडक आहे. तुमची स्वतःची भरण्याची वारंवारता gst.gov.in वर किंवा तुमच्या CA कडून तपासा.
एक झटपट उदाहरण
मीना कोइम्बतूर, तमिळनाडू येथे QRMP योजनेवर स्टेशनरीचे दुकान चालवते. जुलै– सप्टेंबर तिमाहीसाठी भरण्याच्या दिवशी ती Reports → GST उघडते, Last quarter निवडते आणि GSTR-1 JSON दाबते.
त्या तिमाहीतील तिच्या विक्रीत एका स्थानिक (राज्यांतर्गत) ग्राहकाला 18% GST ने ₹1,000 ची वह्यांची काउंटर विक्री आहे:
- राज्यांतर्गत, त्यामुळे 18% चे विभाजन CGST 9% = ₹90 आणि SGST 9% = ₹90 असे होते.
- बिल एकूण = ₹1,000 + ₹90 + ₹90 = ₹1,180.
ती विक्री तिच्या GSTR-1 मध्ये ₹1,000 करपात्र मूल्य आणि ₹180 कर असलेली B2C ओळ म्हणून दिसते. ग्राहक केरळ मध्ये असता, तर ते राज्याबाहेरचे झाले असते — एकच IGST ₹180 — पण गोळा होणारा कर तोच ₹180 राहतो. एक्सपोर्ट केलेली फाइल मूळ बिलाने वापरलेले विभाजनच घेऊन जाते, त्यामुळे तिला यातले काहीही हाताने पुन्हा करावे लागत नाही.
GST पोर्टलवर JSON अपलोड करणे
फाइल मिळाल्यावर, अपलोड gst.gov.in वर होते — तुमच्या बिलिंग सॉफ्टवेअरमध्ये नाही:
- GST पोर्टलवर लॉगिन करा आणि Returns dashboard उघडा.
- भरण्याचा कालावधी निवडा आणि GSTR-1 निवडा, मग Prepare Offline.
- Upload खाली Choose file क्लिक करा आणि तुम्ही एक्सपोर्ट केलेली JSON निवडा.
- डेटा तपासला जाऊन लोड होतो; सुमारे 15–30 मिनिटांत सारांश दिसतो.
- error report तपासा (स्वच्छ अपलोड “NA” दाखवते), मग पोर्टलवर रिटर्न तपासून सबमिट करा.
एकच फाइल पुन्हा पुन्हा अपलोड करू नका — डेटा जोडला किंवा पुन्हा लिहिला जाऊ शकतो. नियम आणि स्क्रीन बदलत असल्याने, सध्याचा अपलोड मार्ग नेहमी gst.gov.in वर किंवा तुमच्या CA कडून तपासा.
शेवटच्या तारखांबद्दल — मासिक भरणाऱ्यांसाठी 11 तारीख, QRMP साठी 13 तारीख — आमचे GSTR-1 शेवटची तारीख याबद्दलचे वेगळे मार्गदर्शन पाहा. हा लेख फक्त तुमच्या सॉफ्टवेअरमधून फाइल बाहेर काढण्याबद्दल आहे; ते मार्गदर्शन ती केव्हा भरायची याबद्दल आहे.
Yojika काय करते — आणि काय करत नाही
Yojika तुमचे GSTR-1 (आणि GSTR-3B चे आकडे, HSN सारांश आणि खरेदीचे GSTR-2/2B दृश्य) तयार करून एक्सपोर्ट करते, त्यामुळे आकडे तुमच्या हिशोबाशी पैशापर्यंत जुळतात. ती रिटर्न भरत नाही, आणि ती GSP किंवा e-invoice ब्रिज नाही — नियंत्रण तुमच्याकडेच राहते आणि फाइल पोर्टलवर तुम्हीच अपलोड करता. तुमचा व्यवसायाचा डेटा तुमच्याच PC वर, ऑफलाइन राहतो, जोपर्यंत तुम्ही तो सामायिक करायचे ठरवत नाही.
- फीचर्स पेज वर काय समाविष्ट आहे ते पाहा.
- किंमत पेज वर सोपी, पारदर्शक किंमत तपासा.
- किंवा Yojika डाउनलोड करा आणि 14 दिवस मोफत वापरून पाहा.
बिलांशी अगदी नवीन आहात? आमच्या छोट्या दुकानांसाठी GST इनव्हॉइस फॉरमॅट मार्गदर्शनापासून सुरुवात करा.
हा लेख सामान्य माहिती आहे, कर सल्ला नाही. GST नियम, शेवटच्या तारखा आणि पोर्टलच्या पायऱ्या बदलतात — सध्याची स्थिती gst.gov.in वर किंवा तुमच्या CA कडून तपासा.