मोबाइल आणि इलेक्ट्रॉनिक्स दुकानाच्या काउंटरसाठी बिलिंग सॉफ्टवेअर निवडणे तीन गोष्टींवर अवलंबून आहे: प्रत्येक फोन आणि गॅझेटवर बरोबर 18% GST, रांग चालती ठेवणारे जलद बिलिंग, आणि प्रत्येक विक्रीशी IMEI किंवा सीरियल नंबर जोडण्याची स्वच्छ पद्धत. ही मार्गदर्शिका 2026 मध्ये मोबाइल आणि इलेक्ट्रॉनिक्सवर लागू होणारे GST दर, एका खऱ्या दुकानाचे तयार केलेले बिल, IMEI आणि वॉरंटीचे तपशील कसे हाताळायचे, आणि खरेदी करण्यापूर्वी काय तपासायचे हे सांगते.
मोबाइल आणि इलेक्ट्रॉनिक्स दुकानाच्या काउंटरसाठी बिलिंग सॉफ्टवेअरने काय करायला हवे
इलेक्ट्रॉनिक्सचा काउंटर किराणा दुकानापेक्षा थोडा वेगळा असतो. बिले जास्त किमतीची असतात, ग्राहक वॉरंटीचे तपशील विचारतात, आणि एका विक्रीत फोन, कव्हर, चार्जर आणि इअरफोन एकत्र येऊ शकतात — प्रत्येकाचा स्वतःचा HSN कोड, पण प्रत्यक्षात तोच कर दर. सॉफ्टवेअरने हे करायला हवे:
- योग्य GST दर आपोआप लावावा आणि CGST + SGST (एकच राज्य) किंवा IGST (दुसरे राज्य) मध्ये विभागावा — तुम्हाला गणित न करता.
- IMEI किंवा सीरियल नंबर लाइन आयटमला जोडू द्यावा, म्हणजे तो बिलावर दिसेल.
- तुमच्याकडे जे आहे त्यावर छापावे — लॅपटॉप विक्रीसाठी A4/A5 इनव्हॉइस किंवा छोट्या अॅक्सेसरीसाठी थर्मल पावती.
- ऑफलाइन चालू राहावे, कारण कनेक्शन तुटले म्हणून काउंटर कधीच थांबता कामा नये.
फोन आणि इलेक्ट्रॉनिक्सवरील GST दर (2026)
बहुतांश ग्राहक इलेक्ट्रॉनिक्स 18% स्लॅब मध्ये येतात (cbic.gov.in वरील CBIC GST दर संसाधने पाहा). 22 सप्टेंबर 2025 रोजी लागू झालेल्या GST 2.0 दर बदलांनी रचना सोपी केली आणि, विशेष म्हणजे, टेलिव्हिजन आणि एअर कंडिशनर जुन्या 28% पट्ट्यातून 18% वर आणले. मोबाइल फोन संपूर्ण काळ 18% वरच राहिले.
| वस्तू | नेहमीचा HSN | GST दर |
|---|---|---|
| मोबाइल फोन | 8517 | 18% |
| चार्जर, पॉवर बँक, डेटा केबल | 8504 / 8517 | 18% |
| हेडफोन आणि इअरफोन | 8518 | 18% |
| लॅपटॉप आणि संगणक | 8471 | 18% |
| टेलिव्हिजन (सर्व आकार) | 8528 | 18% |
| एअर कंडिशनर | 8415 | 18% |
| फ्रिज | 8418 | 18% |
दर आणि HSN वर्गीकरण बदलत राहतात, म्हणून हे सुरुवातीचा बिंदू समजा आणि तुमच्या आयटम मास्टरमध्ये निश्चित करण्यापूर्वी प्रत्येक वस्तूचा चालू दर gst.gov.in / cbic.gov.in वर किंवा तुमच्या CA कडून पक्का करा.
तयार केलेले बिल: पुण्यातील एक मोबाइल दुकान
रमेश पुणे, महाराष्ट्र (राज्य कोड 27) येथे मोबाइल आणि इलेक्ट्रॉनिक्सचे दुकान चालवतो.
महाराष्ट्रातीलच एक येणारा ग्राहक तीन गोष्टी खरेदी करतो:
| वस्तू | HSN | नग | करपात्र मूल्य | GST 18% |
|---|---|---|---|---|
| स्मार्टफोन | 8517 | 1 | ₹15,000 | ₹2,700 |
| फास्ट चार्जर | 8517 | 1 | ₹800 | ₹144 |
| ब्लूटूथ इअरफोन | 8518 | 1 | ₹1,200 | ₹216 |
खरेदीदार त्याच राज्यात असल्यामुळे 18% चे दोन समान भाग होतात:
- करपात्र मूल्य = ₹15,000 + ₹800 + ₹1,200 = ₹17,000
- CGST 9% = ₹1,530 आणि SGST 9% = ₹1,530 (मिळून ₹3,060)
- बिलाची एकूण रक्कम = ₹17,000 + ₹3,060 = ₹20,060
तीच ऑर्डर गुजरात (राज्य कोड 24) मधील ग्राहकाकडे पाठवली, तर ती आंतर-राज्य विक्री होते:
IGST 18% = ₹3,060 ची एक ओळ, आणि एकूण रक्कम ₹20,060 राहते — फक्त CGST + SGST ऐवजी एकाच
IGST ओळीत दाखवली जाते. विभागणी ग्राहक कुठे उभा आहे यावर नाही, तर पुरवठ्याच्या ठिकाणावर ठरते.
(पूर्ण नियमासाठी CGST/SGST/IGST मधील फरक समजावून सांगितलेला
पाहा.)
प्रत्येक जास्त किमतीच्या बिलावर हे हाताने करणे म्हणजे इथेच चुका घुसतात — सॉफ्टवेअरचा संपूर्ण हेतू हाच की विभागणी पहिल्याच वेळी बरोबर होते.
IMEI आणि सीरियल नंबर: बिलावर नोंदवा
अनिवार्य GST इनव्हॉइस फील्ड्समध्ये (नियम 46) IMEI समाविष्ट नाही — पण जवळपास प्रत्येक मोबाइल दुकानाला वॉरंटी दावे, अदलाबदल आणि पोलिस चौकशीसाठी तो नोंदवायचा असतो. व्यावहारिक मार्ग म्हणजे IMEI किंवा उत्पादनाचा सीरियल नंबर वस्तूच्या वर्णनात किंवा नोंदींमध्ये टाइप करणे, म्हणजे तो ग्राहकाच्या इनव्हॉइसवर छापला जातो आणि तुमच्या विक्री इतिहासात राहतो. TV किंवा एअर कंडिशनरसाठी मॉडेल आणि सीरियल नंबर तेच काम करतात. वस्तूच्या नोंदी तुमच्या बिलावर नेमक्या कशा दिसतात हे त्यांवर विसंबून राहण्यापूर्वी फीचर्स पानावर तपासा.
आकाराबद्दल एक टीप: बहुतेक एकल-दुकान मोबाइल दुकाने सरकारच्या ई-इनव्हॉइसिंग उलाढाल मर्यादेखाली आरामात असतात. तुमची उलाढाल कधी ती ओलांडली, तर लक्षात ठेवा की Yojika ई-इनव्हॉइस तयार करत नाही — ते व्याप्तीबाहेर आहे; त्यासाठी तुम्ही अधिकृत पोर्टल किंवा तुमचा CA वापराल. चालू मर्यादा gst.gov.in वर पक्की करा.
थर्मल पावत्या, ऑफलाइन भरवसा, आणि 22 भाषा
इलेक्ट्रॉनिक्सचा काउंटर दोन प्रकारच्या पावत्या हाताळतो: ग्राहकाला दाव्यासाठी लागू शकणाऱ्या फोन किंवा लॅपटॉपसाठी नीट A4 किंवा A5 कर इनव्हॉइस, आणि केबल किंवा स्क्रीन गार्डसाठी जलद थर्मल पावती (58 / 65 / 80 mm). दोन्ही हाताळणारे सॉफ्टवेअर म्हणजे तुम्ही एकाच प्रिंटरशी बांधलेले नसता.
व्यस्त काउंटरसाठी आणखी दोन गोष्टी महत्त्वाच्या आहेत:
- ऑफलाइन-फर्स्ट. तुमचा डेटा तुमच्याच PC वर राहतो आणि इंटरनेटशिवाय बिलिंग चालते — ग्राहक थांबलेला असताना फिरणारे लोडर नाही. का, हे आमच्या रिटेल दुकानासाठी ऑफलाइन बिलिंग सॉफ्टवेअर मार्गदर्शिकेत पाहा.
- भाषा. तुम्ही इनव्हॉइस ग्राहकाच्या भाषेत छापू शकता — सर्व 22 अधिकृत भारतीय भाषांना आधार आहे — जे अर्ध्या-इंग्रजी बिलापेक्षा चांगले वाचता येते.
खरेदी करण्यापूर्वी काय तपासावे
साधने तुलना करताना ही झटपट यादी वापरा:
- ते 18% GST आणि CGST/SGST विरुद्ध IGST विभागणी आपोआप लावते का?
- तुम्ही प्रत्येक लाइन आयटमला IMEI / सीरियल नंबर साठवू शकता का?
- ते A4/A5 आणि थर्मल दोन्ही छापते का?
- ते पूर्णपणे ऑफलाइन चालते का, डेटा तुमच्याच मशीनवर ठेवून?
- किंमत पारदर्शक आहे का — एक स्पष्ट परवाना, प्रति-बिल शुल्क नाही? किंमत पानावर तुलना करा.
Yojika हे नेमक्या याच प्रकारच्या दुकानासाठी बनवलेले ऑफलाइन-फर्स्ट GST बिलिंग सॉफ्टवेअर आहे: कर इंजिन पुरवठ्याच्या ठिकाणावरून CGST/SGST/IGST विभागणी हाताळते, इनव्हॉइस नंबर प्रत्येक आर्थिक वर्षी बरोबर रीसेट होतात, तुम्ही प्रत्येक वस्तूला IMEI/सीरियल तपशील नोंदवू शकता, आणि तुम्ही A4, A5 किंवा थर्मल पावती प्रिंटरवर छापता. तुमचा व्यवसाय डेटा तुमच्याच PC वर राहतो.
- फीचर्स पानावर काय समाविष्ट आहे ते पाहा.
- साधी, पारदर्शक किंमत तपासा.
- किंवा Yojika डाउनलोड करा आणि 14 दिवस मोफत वापरून पाहा.
साधन निवडण्यात नवीन आहात? आमची व्यापक GST बिलिंग सॉफ्टवेअरची खरेदीदार मार्गदर्शिका आणि किराणा दुकान बिलिंग मार्गदर्शिका हाच निर्णय इतर दृष्टिकोनांतून समजावतात.
हा लेख सामान्य माहिती आहे, कर सल्ला नाही. GST दर, HSN कोड आणि मर्यादा बदलतात — चालू स्थिती gst.gov.in वर किंवा तुमच्या CA कडून पक्की करा.