SAC कोड हा तो क्रमांक आहे जो GST ला सांगतो की तुम्ही कोणती सेवा विकली — मालासाठी तुम्ही आधीच वापरता त्या HSN कोडची ही सेवांसाठीची आवृत्ती आहे. जर तुम्ही दुरुस्तीचे काउंटर, शिवणकामाचे दुकान, सलून किंवा सेवेसाठीही पैसे घेणारे कोणतेही दुकान चालवत असाल, तर बिलाच्या सेवेच्या ओळीवर तुम्ही SAC कोड टाकता. GST बिलावरील सेवांसाठीचा SAC कोड म्हणजे काय, तुमच्या दुकानाला किती अंक लागतात, लहान व्यवसायांसाठीचे नेहमीचे कोड, आणि एकाच बिलावर HSN व SAC एकत्र दाखवणारे एक सोडवलेले उदाहरण — हे सर्व या मार्गदर्शकात समजावले आहे.
SAC कोड म्हणजे काय?
SAC म्हणजे Services Accounting Code. HSN कोड जसा मालाचे वर्गीकरण करतो, तसे हा एका सेवेचे
वर्गीकरण करतो. GST अंतर्गत प्रत्येक सेवा Chapter 99 खाली येते, त्यामुळे SAC कोड नेहमी 99
ने सुरू होतो आणि त्यापुढे आणखी चार अंक येतात, जे नेमकी सेवा अधिक स्पष्ट करतात
(दर व कोडच्या नोंदी cbic.gov.in वर पहा).
सहा अंक डावीकडून उजवीकडे वाचा:
- 99 — ही एक सेवा आहे (Chapter 99).
- पुढील 2 अंक — विस्तृत गट (म्हणजे “शीर्षक”).
- शेवटचे 2 अंक — त्या गटातील नेमकी सेवा.
म्हणून 998714 असे वाचले जाते: एक सेवा (99), देखभाल-व-दुरुस्ती (87) खाली, विशिष्ट प्रकारच्या
दुरुस्तीसाठी (14). बहुतांश लहान दुकानांना फक्त पहिले चार अंकच लागतील — त्याविषयी पुढे अधिक.
GST बिलावर किती SAC अंक लागतात?
तुम्हाला नेहमी पूर्ण सहा अंक छापावेच लागतात असे नाही. आवश्यक अंकांची संख्या तुमच्या मागील आर्थिक वर्षातील एकूण उलाढालीवर अवलंबून असते (हा नियम 1 April 2021 पासून Notification 78/2020 – Central Tax अंतर्गत आणला गेला):
| उलाढाल (मागील आर्थिक वर्ष) | बिलावरील SAC अंक |
|---|---|
| ₹5 कोटींपर्यंत | B2B बिलांवर 4 अंक; B2C (walk-in) विक्रीसाठी ऐच्छिक |
| ₹5 कोटींपेक्षा जास्त | सर्व बिलांवर 6 अंक |
जवळपास प्रत्येक किराणा, दुरुस्ती किंवा शिवणकामाचे दुकान पहिल्या ओळीत आरामात बसते, त्यामुळे
बिलावर 9987 सारखे 4-अंकी शीर्षक पुरेसे आहे. नियम व मर्यादा बदलत असतात, म्हणून ठरवण्याआधी
सध्याची स्थिती gst.gov.in वर किंवा तुमच्या CA कडून पडताळून घ्या.
लहान सेवा व्यवसायांसाठी नेहमीचे SAC कोड
लहान भारतीय दुकानाला सर्वात जास्त भेटणारी ही विस्तृत 4-अंकी शीर्षके आहेत. नेमका 6-अंकी कोड निवडा आणि त्याचा दर cbic.gov.in वर पडताळून घ्या — GST 2.0 ने 22 September 2025 पासून अनेक सेवांचे दर सुधारले आहेत, त्यामुळे जुन्या आकड्यावर विसंबून राहू नका.
| सेवा | SAC शीर्षक |
|---|---|
| देखभाल, दुरुस्ती व बसवणे (इलेक्ट्रॉनिक्स, उपकरणे, वाहने) | 9987 |
| जॉब वर्क — शिवणकाम, टाके, ग्राहकाच्या स्वतःच्या मालावरील काम | 9988 |
| रेस्टॉरंट, केटरिंग, खाद्य व पेय सेवा | 9963 |
| केशकर्तन, सलून व सौंदर्य | 9997 (99972) |
| बांधकाम व संबंधित काम | 9954 |
| इतर सहाय्य / विविध सेवा | 9985 / 9997 |
लक्षात ठेवा की SAC फक्त सेवा काय आहे हे सांगतो; तो एकट्याने कराचा दर ठरवत नाही. दर हा त्या सेवेच्या GST दर पत्रकानुसार ठरतो, म्हणूनच वरील कोड दराशिवाय दाखवले आहेत — नेहमी सध्याचा दर पाहून घ्या.
एकाच बिलावर HSN आणि SAC: एक सोडवलेले उदाहरण
अनेक लहान दुकाने एखादा भाग विकतात आणि तो बसवण्यासाठीही पैसे घेतात. दोन्ही एकाच बिलावर येतात — मालाच्या ओळीवर HSN कोड, तर सेवेच्या ओळीवर SAC कोड.
मीना कोइम्बतूर, तामिळनाडू येथे उपकरण दुरुस्तीचे दुकान चालवते. एक ग्राहक मिक्सर-ग्राइंडर घेऊन येतो. मीना एक कॅपॅसिटर (सुटा भाग) बदलते आणि दुरुस्तीच्या मजुरीचे शुल्क घेते. ग्राहकही तामिळनाडूतच आहे, त्यामुळे ही राज्यांतर्गत (intra-state) विक्री आहे — GST दोन भागांत विभागतो: CGST + SGST, प्रत्येकी अर्ध्या दराने. या उदाहरणासाठी दोन्ही ओळी 18% ने कर लावल्या असे गृहीत धरा (तुमचे प्रत्यक्ष दर cbic.gov.in वर पडताळून घ्या):
| ओळ | कोड | प्रकार | करपात्र मूल्य |
|---|---|---|---|
| कॅपॅसिटर (सुटा भाग) | HSN 8532 | माल | ₹200 |
| दुरुस्तीची मजुरी | SAC 9987 | सेवा | ₹800 |
- एकूण करपात्र मूल्य = ₹200 + ₹800 = ₹1,000.
- राज्यांतर्गत असल्याने 18% चे विभाजन CGST 9% = ₹90 आणि SGST 9% = ₹90 असे होते.
- बिलाची एकूण रक्कम = ₹1,000 + ₹90 + ₹90 = ₹1,180.
तीच दुरुस्ती जर केरळमधील ग्राहकाला बिल केली असती (आंतर-राज्य / inter-state), तर CGST/SGST विभाजनाऐवजी एकच IGST 18% = ₹180 आकारला असता — एकूण रक्कम तरीही ₹1,180 राहते, फक्त ती एका IGST ओळीत दाखवली जाते. कोणता लागू होतो हे ग्राहकाच्या पुरवठ्याचे ठिकाण (place of supply) ठरवते.
दर वेळी कोड न शोधता हे करणे
मिश्र बिलातील किचकट भाग म्हणजे प्रत्येक ओळीसाठी योग्य HSN किंवा SAC आणि योग्य दर लक्षात ठेवणे, आणि मग कर बरोबर विभागणे. बिलिंग सॉफ्टवेअर नेमके यासाठीच असते.
Yojika हे भारतीय लहान दुकानांसाठी offline-first GST बिलिंग सॉफ्टवेअर आहे. प्रत्येक वस्तू किंवा सेवा तुम्ही एकदाच जतन करता — तिच्या HSN किंवा SAC कोड व दरासह — आणि प्रत्येक बिल तीच पुन्हा वापरते, त्यामुळे कोड आणि CGST/SGST किंवा IGST विभाजन दुसऱ्यांदा विचार न करता बरोबर येते. तुम्ही A4, A5 किंवा थर्मल पावती प्रिंटरवर, भारतातील 22 अधिकृत भाषांपैकी कोणत्याही भाषेत छापू शकता, आणि तुमचा व्यवसायाचा डेटा तुमच्याच PC वर राहतो.
- features पानावर काय समाविष्ट आहे ते पहा.
- सोपी, पारदर्शक किंमत तपासा.
- किंवा Yojika डाउनलोड करा आणि 14 दिवस मोफत वापरून पहा.
बिल कोडमध्ये नवीन आहात? आमच्या किराणा वस्तूंसाठी HSN कोड मार्गदर्शकातून मालाच्या बाजूने सुरुवात करा, किंवा संपूर्ण लहान दुकानांसाठी GST बिल स्वरूप पहा.
हा लेख सर्वसाधारण माहिती आहे, कर सल्ला नाही. GST दर, कोड व मर्यादा बदलत असतात — सध्याची स्थिती gst.gov.in किंवा cbic.gov.in वर, किंवा तुमच्या CA कडून पडताळून घ्या.